NO3 w akwarium - azotany: ile powinno być i jak je regulować
NO3, czyli azotany, to ostatni produkt cyklu azotowego w akwarium i jednocześnie główny nawóz azotowy dla roślin. W zbiorniku z rybami i bez roślin azotany tylko rosną i trzeba je usuwać podmianami. W akwarium roślinnym bywa odwrotnie: rośliny zjadają je do zera i trzeba je dodawać. Ten wpis pokazuje, ile NO3 powinno być, jak to zmierzyć i co zrobić w obu sytuacjach.
Skąd biorą się azotany w akwarium
Ryby wydalają amoniak (NH3/NH4), resztki pokarmu i obumarłe liście też się do niego rozkładają. Bakterie w filtrze zamieniają amoniak w azotyny (NO2), a azotyny w azotany (NO3). Amoniak i azotyny są trujące już przy 0,5 mg/l, azotany są dla ryb względnie bezpieczne do kilkudziesięciu mg/l. Dlatego dojrzały filtr to taki, w którym NH4 i NO2 są zerowe, a NO3 powoli rośnie. Azotany wychodzą z akwarium tylko trzema drogami: przez podmianę wody, przez rośliny i przez denitryfikację w beztlenowych wkładach.
Ile NO3 powinno być w akwarium
| Typ akwarium | Docelowe NO3 | Uwagi |
|---|---|---|
| Ogólne z rybami, mało roślin | do 25 mg/l | powyżej 50 mg/l ryby słabną, rośnie ryzyko chorób |
| Roślinne bez CO2 | 5-15 mg/l | zwykle wystarcza to, co dają ryby |
| Roślinne z CO2 i mocnym światłem | 10-25 mg/l | prawie zawsze wymaga nawożenia azotem |
| Krewetkarium | do 10 mg/l | krewetki caridina najlepiej poniżej 5 mg/l |
| Dyskowce, ryby wrażliwe | do 10 mg/l | duże, częste podmiany |
Obok wartości bezwzględnej liczy się proporcja azotanów do fosforanów. W akwarium roślinnym celuj w NO3 do PO4 jak 10 do 1, czyli przy 15 mg/l NO3 około 1-1,5 mg/l PO4. Zaburzona proporcja to najczęstszy powód glonów przy prawidłowych pojedynczych odczytach.
Jak zmierzyć NO3
Test kropelkowy jest jedyną sensowną metodą. Paski pokazują azotany z dokładnością rzędu 10-25 mg/l, co w akwarium roślinnym nie mówi nic. Test kropelkowy odczytasz z dokładnością 1-5 mg/l w dolnym zakresie, a to on jest istotny. Testy Sera, Tropical, JBL, Zoolek i Salifert znajdziesz w kategorii test NO3 azotany; do akwarium roślinnego wygodniejszy jest zestaw NO3 plus PO4 plus GH/KH.
![Test SERA NO3 [15ml] - azotany](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/test_sera_no3_15ml_azotany-i-8457-1-600.webp "Test SERA NO3 [15ml] - azotany - kliknij aby obejrzeć")
_80105-i-21291-1-600.webp "Test TROPICAL NO3 (azotany) - 80105 - kliknij aby obejrzeć")
_podstawowy-i-42535-1-600.webp "Zestaw 4 testów ZOOLEK do akwarium roślinnego (NO3+PO4+GH/KH+PH) - podstawowy - kliknij aby obejrzeć")
Za dużo azotanów - jak obniżyć NO3
- Podmiany wody. Najprostsza metoda: podmiana 30 procent obniża NO3 o 30 procent. Przy 80 mg/l potrzebujesz dwóch, trzech podmian co 2 dni, nie jednej dużej, która zaszokuje ryby.
- Mniej karmić, więcej odmulać. Każda porcja pokarmu to azot. Odmulanie podłoża i czyszczenie prefiltra usuwa źródło zanim zamieni się w NO3.
- Rośliny szybko rosnące. Hygrofile, limnofile, rogatek, rośliny pływające (limnobium, pistia) pobierają azotany najszybciej. To trwałe rozwiązanie dla akwarium z dużą obsadą.
- Wkłady usuwające azotany. Żywice jonowymienne (Aquael Nitromax, JBL Clearmec, Fluval ClearMax) i preparaty w płynie (Tetra NitrateMinus) działają doraźnie, do wyczerpania wkładu. Spiek Siporax w grubszej warstwie umożliwia denitryfikację beztlenową.
- Sprawdź wodę z kranu. W wielu miejscowościach kranówka ma 20-40 mg/l NO3; wtedy podmiany nie obniżą azotanów poniżej tego poziomu i pomaga tylko woda RO lub rośliny.
Wkłady i preparaty znajdziesz w kategorii usuwanie azotanów i amoniaku.
![Aquael Wkład NITROMAX PRO [1000ml] - usuwa azotany (106622)](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/aquael_wklad_nitromax_pro_1000ml_usuwa_azotany_(106622)-i-24662-1-600.webp "Aquael Wkład NITROMAX PRO [1000ml] - usuwa azotany (106622) - kliknij aby obejrzeć")
![Tetra NitrateMinus [100ml] - śr. do redukcji azotanów w płynie](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/tetra_nitrateminus_100ml_sr._do_redukcji_azotanow_w_plynie-i-34152-1-600.webp "Tetra NitrateMinus [100ml] - śr. do redukcji azotanów w płynie - kliknij aby obejrzeć")
![JBL Clearmec Plus [2x300ml] - wkład usuwający azotany i fosforany (6239500)](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/jbl_clearmec_plus_2x300ml_wklad_usuwajacy_azotany_i_fosforany_(6239500)-i-23126-1-600.webp "JBL Clearmec Plus [2x300ml] - wkład usuwający azotany i fosforany (6239500) - kliknij aby obejrzeć")
![Wkład do filtra Fluval ClearMax 3-Pouch [3x100g] - usuwa azotany i fosforany](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/wklad_do_filtra_fluval_clearmax_3_pouch_3x100g_usuwa_azotany_i_fosforany-i-41827-1-600.webp "Wkład do filtra Fluval ClearMax 3-Pouch [3x100g] - usuwa azotany i fosforany - kliknij aby obejrzeć")
![SERA Siporax Algovec Professional [35g] - usuwa fosforany, azotany i amoniak](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/sera_siporax_algovec_professional_35g_usuwa_fosforany_azotany_i_amoniak-i-43696-1-600.webp "SERA Siporax Algovec Professional [35g] - usuwa fosforany, azotany i amoniak - kliknij aby obejrzeć")
Za mało azotanów - jak dawkować azot
Objawy braku NO3 u roślin: żółknięcie i przezroczystość starszych liści (azot jest przenoszony do młodych), zahamowanie wzrostu, u roślin czerwonych blednięcie, a w akwarium sinice i zielony nalot na szybach. Jeśli test pokazuje 0-5 mg/l, a rośliny stoją, nawożenie azotem jest konieczne. Nawóz azotowy dawkuj tak, żeby po tygodniu NO3 trzymało się na 10-20 mg/l; typowo 1 ml na 50 l dziennie w akwarium z CO2. Nawozy z azotanem potasu (KNO3) podnoszą także potas, nawozy amonowo-azotanowe działają szybciej, ale wymagają ostrożności przy krewetkach.
Nawozy azotowe pojedyncze i w zestawach makro znajdziesz w kategorii nawozy azotowe.
![Easy-life Nitro [500ml] - nawóz azotowy](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/easy_life_nitro_500ml_nawoz_azotowy-i-5648-1-600.webp "Easy-life Nitro [500ml] - nawóz azotowy - kliknij aby obejrzeć")
![Easy-life Nitro [250ml] - nawóz azotowy](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/easy_life_nitro_250ml_nawoz_azotowy-i-5647-1-600.webp "Easy-life Nitro [250ml] - nawóz azotowy - kliknij aby obejrzeć")
![QualDrop N GREEN [500ml] - nawóz azotowy do dojrzałych akwarów](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/qualdrop_n_green_500ml_nawoz_azotowy_do_dojrzalych_akwarow-i-30987-1-600.webp "QualDrop N GREEN [500ml] - nawóz azotowy do dojrzałych akwarów - kliknij aby obejrzeć")
![YOKUCHI Gen N [400ml] - nawóz azotowy](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/yokuchi_gen_n_400ml_nawoz_azotowy-i-37413-1-600.webp "YOKUCHI Gen N [400ml] - nawóz azotowy - kliknij aby obejrzeć")
![Zoolek Aquaflora N [100ml] - nawóz azotowy](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/zoolek_aquaflora_n_100ml_nawoz_azotowy-i-29575-1-600.webp "Zoolek Aquaflora N [100ml] - nawóz azotowy - kliknij aby obejrzeć")
![Seachem Flourish Nitrogen [500ml] - nawóz azotowy](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/seachem_flourish_nitrogen_500ml_nawoz_azotowy-i-13230-1-600.webp "Seachem Flourish Nitrogen [500ml] - nawóz azotowy - kliknij aby obejrzeć")
![VIMI SOLO N [50ml] - nawóz azotowy](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/vimi_solo_n_50ml_nawoz_azotowy-i-27559-1-600.webp "VIMI SOLO N [50ml] - nawóz azotowy - kliknij aby obejrzeć")
![QualDrop N DURAN [500ml] - nawóz azotowy do świeżych akwariów](https://sklep.roslinyakwariowe.pl/zdjecia/qualdrop_n_duran_500ml_nawoz_azotowy_do_swiezych_akwariow-i-36161-1-600.webp "QualDrop N DURAN [500ml] - nawóz azotowy do świeżych akwariów - kliknij aby obejrzeć")
NO3 a CO2 i światło
Azot jest wykorzystywany tylko wtedy, gdy rośliny mają czym rosnąć: światłem i węglem. W zbiorniku bez CO2 i ze słabą lampą dodawanie azotu kończy się glonami, bo rośliny go nie zużyją. Kolejność jest zawsze ta sama: światło, potem CO2, na końcu makroelementy. Stężenie CO2 policzysz z KH i pH w naszym kalkulatorze CO2.
Najczęściej zadawane pytania
Czy NO3 20 mg/l jest szkodliwe dla ryb?
Nie. Większość ryb słodkowodnych toleruje do 50 mg/l, a w akwarium roślinnym 20 mg/l to wartość docelowa.
Dlaczego NO3 rośnie mimo podmian?
Za dużo pokarmu w stosunku do obsady i roślin albo azotany w wodzie z kranu. Zmierz kranówkę.
Czy NO3 zero jest dobre?
W akwarium z rybami bez roślin tak. W roślinnym oznacza głód azotowy i wkrótce glony lub sinice.
Jak często mierzyć azotany?
Raz w tygodniu przed podmianą przez pierwsze 2-3 miesiące, potem raz w miesiącu i po każdej zmianie obsady lub nawożenia.
O fosforanach, drugim makroelemencie, którego proporcja do azotu decyduje o glonach, piszemy w osobnym wpisie: PO4 w akwarium. Wszystkie testy znajdziesz w dziale testy wody.
Produkty z tego wpisu
